Art. 190 KK – groźba karalna. Co grozi sprawcy i jak się bronić?

Groźba karalna to jedno z częściej spotykanych przestępstw przeciwko wolności. Może pojawić się w konflikcie rodzinnym, sąsiedzkim, zawodowym, między byłymi partnerami, w sporze o pieniądze albo w komunikacji internetowej.

Nie każda agresywna wypowiedź jest jednak przestępstwem. Aby doszło do odpowiedzialności z art. 190 § 1 Kodeksu karnego, sprawca musi grozić popełnieniem przestępstwa, a groźba musi wzbudzić u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest groźba karalna, jaka kara grozi za art. 190 KK, jak zgłosić sprawę na Policję, jakie dowody warto zabezpieczyć i jak można bronić się przed zarzutem groźby karalnej.

Najważniejsze informacje w skrócie:

  • Groźba karalna z art. 190 § 1 KK to grożenie popełnieniem przestępstwa na szkodę pokrzywdzonego albo osoby dla niego najbliższej, jeżeli wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia.
  • Od 1 października 2023 r. czyn jest zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 3.
  • Przestępstwo jest co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego — samo opisanie zdarzenia może nie wystarczyć.
  • Forma nie przesądza sprawy: groźba może paść ustnie, przez telefon, SMS, e-mail albo komunikator. Liczy się treść i kontekst.
  • Nie każda ostra wypowiedź jest przestępstwem — zapowiedź podjęcia legalnych działań, na przykład „pozwę cię”, co do zasady nie wypełnia znamion art. 190 KK.

Co to jest groźba karalna? Definicja z art. 190 KK

Podstawę odpowiedzialności stanowi art. 190 § 1 Kodeksu karnego:

Art. 190 § 1 Kodeksu karnego: „Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.”

Z przepisu wynikają trzy najważniejsze elementy.

Po pierwsze, sprawca musi grozić popełnieniem przestępstwa. Może chodzić przykładowo o groźbę pobicia, uszkodzenia ciała, zabójstwa, podpalenia, zniszczenia mienia w rozmiarze stanowiącym przestępstwo albo innego czynu zabronionego.

Po drugie, groźba musi dotyczyć pokrzywdzonego albo osoby dla niego najbliższej. Osobą najbliższą jest m.in. małżonek, dziecko, rodzic, rodzeństwo, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu oraz inne osoby wskazane w art. 115 § 11 KK.

Po trzecie, groźba musi wywołać uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Samo wypowiedzenie nieprzyjemnych albo agresywnych słów nie zawsze wystarczy.

Groźba karalna a groźba bezprawna — czym się różnią?

Art. 115 § 12 Kodeksu karnego: „Groźbą bezprawną jest zarówno groźba, o której mowa w art. 190, jak i groźba spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania, w którym może zostać nałożona administracyjna kara pieniężna, jak również rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci zagrożonego lub jego osoby najbliższej; nie stanowi groźby zapowiedź spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania, w którym może zostać nałożona administracyjna kara pieniężna, jeżeli ma ona jedynie na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem lub zachowaniem zagrożonym administracyjną karą pieniężną.”

W języku potocznym te pojęcia często są mylone.

Groźba karalna z art. 190 § 1 KK polega na grożeniu popełnieniem przestępstwa na szkodę danej osoby albo osoby jej najbliższej.

Groźba bezprawna to pojęcie szersze, zdefiniowane w art. 115 § 12 KK. Obejmuje nie tylko groźbę popełnienia przestępstwa, ale także groźbę spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania, w którym może zostać nałożona administracyjna kara pieniężna oraz groźbę rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci zagrożonego lub jego osoby najbliższej.

Każda groźba karalna z art. 190 KK jest groźbą bezprawną, ale nie każda groźba bezprawna będzie groźbą karalną z art. 190 KK. Trzeba też pamiętać, że zapowiedź spowodowania postępowania karnego albo postępowania zagrożonego administracyjną karą pieniężną nie stanowi groźby bezprawnej, jeżeli ma jedynie na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem albo zachowaniem zagrożonym taką karą.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, zwłaszcza przy odróżnianiu art. 190 KK od przestępstwa zmuszania z art. 191 KK.

Jaka kara grozi za groźbę karalną?

Po nowelizacji Kodeksu karnego obowiązującej od 1 października 2023 r. groźba karalna z art. 190 § 1 KK jest zagrożona karą pozbawienia wolności do lat 3.

Przed tą zmianą przepis przewidywał grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do lat 2.

Jeżeli czyn został popełniony przed 1 października 2023 r., trzeba uwzględnić art. 4 § 1 KK, czyli zasadę stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy. W praktyce może to oznaczać zastosowanie poprzedniego, łagodniejszego brzmienia przepisu.

Ustawowe zagrożenie z art. 190 § 1 KK obejmuje obecnie wyłącznie karę pozbawienia wolności do lat 3. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie realnie grozi bezwzględne więzienie. Po spełnieniu ustawowych przesłanek sąd może na podstawie art. 37a KK orzec zamiast pozbawienia wolności grzywnę albo karę ograniczenia wolności. W grę mogą również wchodzić kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania albo warunkowe umorzenie postępowania.

Wszystko zależy od okoliczności sprawy: treści groźby, relacji stron, wcześniejszej przemocy, zachowania po zdarzeniu, postawy pokrzywdzonego i dotychczasowej karalności sprawcy.

Uzasadniona obawa — kiedy groźba staje się przestępstwem?

Najważniejszym elementem art. 190 KK jest uzasadniona obawa spełnienia groźby.

Sąd bada tutaj dwa aspekty.

Pierwszy to aspekt subiektywny: czy pokrzywdzony rzeczywiście odczuwał obawę, że groźba zostanie spełniona.

Drugi to aspekt obiektywny: czy w danych okolicznościach obawa miała racjonalne, obiektywnie uzasadnione podstawy, oceniane z uwzględnieniem sytuacji i cech pokrzywdzonego.

Inaczej może zostać ocenione zdanie wypowiedziane jednorazowo w dynamicznej kłótni, a inaczej groźba skierowana przez osobę, która wcześniej stosowała przemoc, śledziła pokrzywdzonego, zna jego adres albo ma realny dostęp do niego.

Przy ocenie uzasadnionej obawy znaczenie mogą mieć m.in.:

  • treść groźby,
  • konkretność zapowiedzi,
  • ton i sposób wypowiedzi,
  • relacja między stronami,
  • wcześniejsze konflikty,
  • historia przemocy albo agresji,
  • możliwości sprawcy,
  • miejsce i czas zdarzenia
  • zachowanie sprawcy po wypowiedzeniu groźby,
  • reakcja pokrzywdzonego.

Do przypisania odpowiedzialności nie zawsze jest konieczne, aby sprawca rzeczywiście planował spełnić groźbę. Istotne jest to, czy groźba była skierowana w taki sposób, że wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę jej spełnienia.

Jakie formy może przybrać groźba karalna?

Groźba karalna może zostać wyrażona w różnej formie. Kodeks karny nie wymaga, aby padła osobiście albo na piśmie.

Może to być w szczególności:

  • groźba wypowiedziana ustnie,
  • groźba przez telefon,
  • SMS,
  • wiadomość e-mail,
  • wiadomość na Messengerze, WhatsAppie, Instagramie, Facebooku albo innym komunikatorze,
  • list,
  • nagranie głosowe,
  • gest,
  • zachowanie, które w konkretnym kontekście przekazuje groźbę popełnienia przestępstwa.

Nie decyduje sama forma, lecz treść i kontekst.

Pomoc prawna w sprawach o groźbę karalną

Kancelaria PMTW w Tychach – reprezentacja pokrzywdzonych i obrona w sprawach z art. 190 KK.

adw. Tomasz Winiarski

Tomasz Winiarski

adwokat

533 111 368

r. pr. Piotr Michałowski

Piotr Michałowski

radca prawny

606 101 331


Kancelaria Prawna PMTW

ul. Towarowa 23, 43-100 Tychy

kancelaria@pmtw.pl

Groźba przez SMS, e-mail i komunikator

SMS albo wiadomość internetowa może stanowić groźbę karalną, jeżeli zawiera zapowiedź popełnienia przestępstwa i wywołuje uzasadnioną obawę jej spełnienia.

W takich sprawach bardzo ważne jest zabezpieczenie dowodów.

Pokrzywdzony powinien:

  • nie usuwać wiadomości,
  • wykonać zrzuty ekranu,
  • zadbać, aby na zrzutach było widać nadawcę, datę i godzinę,
  • zachować telefon albo urządzenie,
  • zapisać link do profilu, jeżeli groźba pochodzi z social mediów,
  • spisać okoliczności zdarzenia,
  • wskazać świadków, którym pokazał wiadomość albo którym opowiedział o sprawie bezpośrednio po zdarzeniu.

Screenshot może być ważnym dowodem, ale w razie sporu konieczne może być także zabezpieczenie urządzenia, danych od operatora albo danych od administratora platformy.

Groźba przez internet i anonimowe konto

Groźba wysłana z fałszywego profilu również może być przestępstwem.

Anonimowość w internecie nie zawsze chroni sprawcę. Organy ścigania mogą podejmować działania zmierzające do ustalenia adresów IP, danych logowania, urządzeń, numerów telefonów, adresów e-mail albo informacji od administratorów serwisów.

W praktyce ważny jest czas. Dane teleinformatyczne nie zawsze są przechowywane długo. Dlatego po otrzymaniu groźby przez internet nie warto zwlekać ze zgłoszeniem sprawy i zabezpieczeniem dowodów.

Groźba przekazana przez osobę trzecią

Groźba nie musi zostać wypowiedziana bezpośrednio do pokrzywdzonego.

Może zostać przekazana przez inną osobę, jeżeli sprawca obejmował swoim zamiarem dotarcie jej treści do pokrzywdzonego.

Przykład: sprawca mówi wspólnemu znajomemu: „przekaż mu, że go pobiję, jak jeszcze raz przyjdzie pod mój dom”. Jeżeli wiadomość dociera do pokrzywdzonego i wywołuje uzasadnioną obawę, sprawa może zostać oceniona przez pryzmat art. 190 KK.

Co nie jest groźbą karalną z art. 190 KK?

Nie każda ostra, nieprzyjemna albo agresywna wypowiedź jest groźbą karalną.

Co do zasady art. 190 KK nie obejmuje samej zapowiedzi podjęcia legalnych działań, takich jak:

  • „pozwę cię”,
  • „zgłoszę sprawę na Policję”,
  • „złożę zawiadomienie do prokuratury”,
  • „zgłoszę sprawę do urzędu skarbowego”,
  • „wypowiem umowę”,
  • „będę dochodził swoich praw w sądzie”.

Takie wypowiedzi mogą być nieprzyjemne, ale same w sobie nie oznaczają groźby popełnienia przestępstwa z art. 190 KK. Trzeba jednak odróżnić tę sytuację od zmuszania z art. 191 KK. Zapowiedź wszczęcia postępowania może w określonym kontekście stanowić groźbę bezprawną służącą wywarciu nacisku, chyba że ma jedynie na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem albo zachowaniem zagrożonym administracyjną karą pieniężną.

Nie każda wypowiedź typu „pożałujesz”, „zniszczę cię” albo „jeszcze zobaczysz” będzie groźbą karalną. Jeżeli jednak w konkretnym kontekście takie słowa jednoznacznie sugerują zapowiedź popełnienia przestępstwa, ocena może być inna.

Wyzwiska i obelgi bez zapowiedzi popełnienia przestępstwa również nie są groźbą karalną z art. 190 KK. Mogą natomiast w określonych sytuacjach stanowić zniewagę, zniesławienie albo naruszenie dóbr osobistych.

Groźba karalna a stalking, zmuszanie i wymuszenie

Groźba karalna z art. 190 KK często występuje obok innych przestępstw albo jest z nimi mylona.

Stalking — art. 190a KK

Stalking polega na uporczywym nękaniu innej osoby, które wywołuje u niej uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność.

Różnica polega przede wszystkim na uporczywości. Jednorazowa groźba może być oceniana jako art. 190 KK. Długotrwałe nękanie, powtarzające się wiadomości, śledzenie, nachodzenie i zastraszanie mogą wypełniać znamiona stalkingu.

W praktyce groźby i stalking często występują razem, zwłaszcza w konfliktach między byłymi partnerami.

Podszywanie się pod inną osobę — art. 190a § 2 KK

Odrębnym przestępstwem jest podszywanie się pod inną osobę przez wykorzystanie jej wizerunku, danych osobowych albo innych danych, za pomocą których jest publicznie identyfikowana, jeżeli działanie to wyrządza jej szkodę majątkową albo osobistą.

Może chodzić przykładowo o założenie fałszywego profilu, publikowanie cudzych zdjęć, rozsyłanie wiadomości w cudzym imieniu albo wykorzystywanie danych pokrzywdzonego do kompromitowania go.

Zmuszanie — art. 191 KK

Art. 191 KK dotyczy sytuacji, w której sprawca stosuje przemoc albo groźbę bezprawną, aby zmusić inną osobę do określonego działania, zaniechania albo znoszenia.

Przykład: sprawca grozi pobiciem, jeżeli pokrzywdzony nie wycofa pozwu albo nie podpisze dokumentu.

Jeżeli groźba jest tylko zapowiedzią popełnienia przestępstwa i wywołuje uzasadnioną obawę, może wchodzić w grę art. 190 KK. Jeżeli dodatkowo służy zmuszeniu pokrzywdzonego do konkretnego zachowania, możliwa jest kwalifikacja z art. 191 KK albo zbieg przepisów.

Wymuszenie zwrotu wierzytelności — art. 191 § 2 KK

Jeżeli sprawca stosuje przemoc albo groźbę bezprawną w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności, może odpowiadać na podstawie art. 191 § 2 KK.

To ważne w sprawach o długi. Nawet jeżeli dług rzeczywiście istnieje, wierzyciel nie może odzyskiwać pieniędzy przez zastraszanie, przemoc albo groźby.

Warto przeczytać
Więcej informacji na temat legalnego dochodzenia zapłaty – wezwania do zapłaty znajdziesz w tym artykule.
Czytaj artykuł

Wymuszenie rozbójnicze — art. 282 KK

W poważniejszych sprawach może wchodzić w grę wymuszenie rozbójnicze z art. 282 KK. Dotyczy ono sytuacji, w których sprawca w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do rozporządzenia mieniem przez przemoc, groźbę zamachu na życie lub zdrowie albo gwałtownego zamachu na mienie.

To przestępstwo jest znacznie poważniejsze niż sama groźba karalna i jest ścigane z urzędu.

Groźba wobec świadka, biegłego albo uczestnika postępowania — art. 245 KK

Jeżeli groźba jest kierowana wobec świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego w związku z postępowaniem, może wchodzić w grę art. 245 KK.

To odrębne i poważniejsze przestępstwo, ścigane z urzędu.

CzynPodstawa prawnaNa czym polega
Groźba karalnaArt. 190 § 1 KKGrożenie popełnieniem przestępstwa na szkodę pokrzywdzonego albo osoby dla niego najbliższej, jeżeli wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia
Groźba bezprawnaArt. 115 § 12 KKPojęcie szersze — obejmuje też groźbę spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania z administracyjną karą pieniężną oraz groźbę rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej
StalkingArt. 190a § 1 KKUporczywe nękanie wywołujące uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia albo udręczenia lub istotnie naruszające prywatność
Podszywanie się pod inną osobęArt. 190a § 2 KKWykorzystanie wizerunku, danych osobowych albo innych danych identyfikujących, jeżeli wyrządza szkodę majątkową lub osobistą
ZmuszanieArt. 191 KKPrzemoc albo groźba bezprawna w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania albo znoszenia
Wymuszenie zwrotu wierzytelnościArt. 191 § 2 KKPrzemoc albo groźba bezprawna stosowana w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności
Wymuszenie rozbójniczeArt. 282 KKDoprowadzenie do rozporządzenia mieniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przez przemoc lub groźbę; ścigane z urzędu
Groźba wobec uczestnika postępowaniaArt. 245 KKGroźba wobec świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego w związku z postępowaniem; ścigane z urzędu

Jak zgłosić groźbę karalną?

Art. 190 § 2 Kodeksu karnego: „Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.”

Groźba karalna z art. 190 § 1 KK jest co do zasady ścigana na wniosek pokrzywdzonego.

Oznacza to, że samo opisanie zdarzenia może nie wystarczyć. Pokrzywdzony powinien wyraźnie złożyć wniosek o ściganie sprawcy.

Wniosek można złożyć:

  • na Policji,
  • w prokuraturze,
  • ustnie do protokołu,
  • pisemnie,
  • za pośrednictwem adwokata.

W zawiadomieniu warto dokładnie opisać:

  • kiedy doszło do zdarzenia,
  • gdzie doszło do zdarzenia,
  • kto groził,
  • jaka była dokładna treść groźby,
  • w jakiej formie groźba została przekazana,
  • czy były wcześniejsze konflikty,
  • dlaczego groźba wzbudziła obawę,
  • jakie dowody potwierdzają sprawę,
  • czy są świadkowie,
  • czy pokrzywdzony wnosi o ściganie sprawcy z art. 190 § 1 KK.

Wyjątek przewiduje art. 12 § 4 KPK. Postępowanie o czyn z art. 190 § 1 KK można wszcząć i prowadzić mimo braku wniosku, jeżeli zachodzi duże prawdopodobieństwo, że pokrzywdzony nie złożył go z obawy przed odwetem, albo jeżeli przemawia za tym interes społeczny. W takim przypadku postępowanie do prawomocnego zakończenia toczy się z urzędu.

Dostałeś groźby albo masz zarzut z art. 190 KK?

Kancelaria PMTW w Tychach prowadzi sprawy karne, w tym sprawy dotyczące groźby karalnej, stalkingu, zmuszania, przemocy domowej i konfliktów rodzinnych.

Pomagamy pokrzywdzonym zgłosić sprawę i zabezpieczyć dowody. Bronimy także osób podejrzanych i oskarżonych, analizując realne szanse obrony i możliwość zakończenia sprawy bez surowych konsekwencji.

adwokat karny, groźba karalna, art. 190 KK

adw. Tomasz Winiarski

Tomasz Winiarski

adwokat

533 111 368

r. pr. Piotr Michałowski

Piotr Michałowski

radca prawny

606 101 331


Kancelaria Prawna PMTW

ul. Towarowa 23, 43-100 Tychy

kancelaria@pmtw.pl

Jakie dowody zebrać przed zgłoszeniem?

W sprawie o groźbę karalną dowody mają ogromne znaczenie. Często jest to sprawa „słowo przeciwko słowu”, dlatego trzeba działać szybko.

Warto zabezpieczyć:

  • SMS-y,
  • wiadomości z komunikatorów,
  • e-maile,
  • zrzuty ekranu,
  • nagrania głosowe,
  • nagrania rozmów telefonicznych,
  • historię połączeń,
  • dane profilu w social mediach,
  • linki do kont i wiadomości,
  • zeznania świadków,
  • wcześniejszą korespondencję pokazującą kontekst konfliktu,
  • dokumentację medyczną albo psychologiczną, jeżeli groźby wywołały silne skutki psychiczne.

Nagranie rozmowy, w której uczestniczy osoba nagrywająca, może być wykorzystane jako dowód w postępowaniu karnym, ale zawsze należy liczyć się z oceną sądu co do wiarygodności, kontekstu i sposobu uzyskania nagrania.

Nie należy publikować nagrań w internecie ani rozsyłać ich osobom trzecim. Czym innym jest zabezpieczenie dowodu dla organów ścigania, a czym innym publiczne rozpowszechnianie cudzych wypowiedzi.

Co dzieje się po złożeniu wniosku?

Po złożeniu zawiadomienia i wniosku o ściganie Policja albo prokuratura oceniają, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania przygotowawczego.

W toku postępowania organy mogą:

  • przesłuchać pokrzywdzonego,
  • przesłuchać świadków,
  • zabezpieczyć telefon albo komputer,
  • zażądać danych od operatorów albo platform internetowych,
  • przesłuchać podejrzanego,
  • powołać biegłego, jeżeli jest to potrzebne.

Jeżeli materiał dowodowy uzasadnia podejrzenie popełnienia przestępstwa, sprawa może zakończyć się aktem oskarżenia, wnioskiem o warunkowe umorzenie, wnioskiem o skazanie bez rozprawy albo innym rozstrzygnięciem procesowym.

Jeżeli dowody są niewystarczające, organ może odmówić wszczęcia postępowania albo je umorzyć. Na takie decyzje przysługuje środek zaskarżenia na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego.

Co zrobić, jeśli groźby trwają w tej chwili?

Jeżeli zagrożenie jest bezpośrednie, zadzwoń na numer 112. Nie czekaj z tym do zakończenia postępowania.

Niezależnie od tego prokurator albo sąd może zastosować wobec podejrzanego środki zapobiegawcze chroniące pokrzywdzonego. Może to być dozór Policji połączony z zakazem zbliżania się do pokrzywdzonego i kontaktowania się z nim, a jeżeli sprawca mieszka razem z pokrzywdzonym — nakaz okresowego opuszczenia lokalu (art. 275a KPK).

W sprawach dotyczących przemocy domowej Policja może samodzielnie wydać nakaz natychmiastowego opuszczenia mieszkania wraz z zakazem zbliżania się — niezależnie od tego, czy toczy się już postępowanie karne. O zastosowanie środków zapobiegawczych warto wnioskować już przy składaniu zawiadomienia.

Warto przeczytać
Więcej informacji na temat tymczasowego aresztowania i innych środków zapobiegawczych znajdziesz w tym artykule.
Czytaj artykuł

Jakie kary i środki grożą sprawcy?

Za groźbę karalną z art. 190 § 1 KK grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

W zależności od sprawy sąd może jednak zastosować łagodniejsze rozwiązania, zwłaszcza wobec osoby wcześniej niekaranej.

W praktyce możliwe są m.in.:

  • warunkowe umorzenie postępowania,
  • grzywna,
  • kara ograniczenia wolności,
  • kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem,
  • kara bezwzględnego pozbawienia wolności w poważniejszych sprawach.

Poza karą sąd może orzec środek kompensacyjny albo nałożyć obowiązki związane z okresem próby, w tym:

  • zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym,
  • zakaz zbliżania się,
  • obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego,
  • obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
  • nawiązkę,
  • świadczenie pieniężne albo inne obowiązki przewidziane przez ustawę.

W toku postępowania mogą zostać zastosowane również środki zapobiegawcze służące ochronie pokrzywdzonego, np. dozór Policji połączony z zakazem kontaktowania się albo zbliżania się. Dobór kary, obowiązków i środków zależy od konkretnej sprawy.

Jak się bronić przed zarzutem z art. 190 KK?

Obrona w sprawie o groźbę karalną zależy od treści zarzutu, dowodów i kontekstu zdarzenia.

Najczęstsze linie obrony to:

  • brak zapowiedzi popełnienia przestępstwa,
  • brak uzasadnionej obawy,
  • brak rzeczywistej obawy po stronie pokrzywdzonego,
  • wyrwanie wypowiedzi z kontekstu,
  • żart, ironia albo przesada językowa,
  • brak zamiaru obejmującego wzbudzenie uzasadnionej obawy,
  • kontekst wzajemnego konfliktu lub prowokacji, jeżeli wpływa na ocenę treści wypowiedzi i reakcji pokrzywdzonego,
  • niewiarygodność pokrzywdzonego,
  • brak dowodów na autorstwo wiadomości,
  • podszycie się przez inną osobę,
  • błędna interpretacja wypowiedzi,
  • niepoczytalność albo ograniczona poczytalność w wyjątkowych przypadkach.

Kłótnia i emocje nie wyłączają odpowiedzialności automatycznie. Mogą jednak mieć znaczenie przy ocenie, czy groźba rzeczywiście wywołała uzasadnioną obawę oraz przy wymiarze kary.

Jeżeli materiał dowodowy jest mocny, obrona może koncentrować się nie na uniewinnieniu, lecz na minimalizacji konsekwencji: mediacji, przeprosinach, naprawieniu krzywdy, warunkowym umorzeniu albo uzgodnieniu łagodnej kary.

Warto przeczytać
Więcej informacji na temat dobrowolnego poddania się karze znajdziesz w tym artykule.
Czytaj artykuł

Czy można cofnąć wniosek o ściganie?

Tak, ale cofnięcie wniosku nie działa całkowicie dowolnie.

Zgodnie z art. 12 § 3 KPK wniosek o ściganie może zostać cofnięty, ale wymaga to zgody właściwego organu.

W postępowaniu przygotowawczym potrzebna jest zgoda prokuratora, a w postępowaniu sądowym — zgoda sądu. Cofnięcie jest dopuszczalne aż do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego jest skuteczne tylko wtedy, gdy obecny na rozprawie lub posiedzeniu oskarżyciel publiczny się temu nie sprzeciwi.

Najważniejsze jest to, że ponowne złożenie wniosku po jego skutecznym cofnięciu jest niedopuszczalne.

Dlatego decyzji o cofnięciu wniosku nie należy podejmować pochopnie. Pokrzywdzony powinien rozważyć, czy rzeczywiście chce zakończyć sprawę karną. Podejrzany albo oskarżony powinien natomiast pamiętać, że samo „dogadanie się” z pokrzywdzonym nie zawsze automatycznie kończy postępowanie.

Mediacja w sprawie o groźbę karalną

W sprawach z art. 190 KK mediacja może mieć duże znaczenie, zwłaszcza gdy strony znają się, konflikt ma charakter rodzinny, sąsiedzki albo partnerski, a sprawca jest osobą wcześniej niekaraną.

Mediacja może doprowadzić do:

  • przeprosin,
  • ustalenia zasad braku kontaktu,
  • ugodowego zakończenia konfliktu,
  • cofnięcia wniosku o ściganie,
  • łagodniejszego rozstrzygnięcia,
  • warunkowego umorzenia postępowania.

Nie każda sprawa nadaje się jednak do mediacji. Przy powtarzającej się przemocy, realnym zagrożeniu, zależności pokrzywdzonego od sprawcy albo dużym ryzyku odwetu priorytetem jest bezpieczeństwo pokrzywdzonego.

Kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata?

W sprawach o groźbę karalną adwokat może pomóc zarówno pokrzywdzonemu, jak i osobie podejrzanej albo oskarżonej.

Pomoc dla pokrzywdzonego

Adwokat może:

  • przygotować zawiadomienie o przestępstwie,
  • dopilnować prawidłowego wniosku o ściganie,
  • pomóc zabezpieczyć dowody elektroniczne,
  • reprezentować pokrzywdzonego na Policji, w prokuraturze i w sądzie,
  • złożyć wnioski o zakaz kontaktu albo zakaz zbliżania się,
  • pomóc w sprawie cywilnej o ochronę dóbr osobistych,
  • ocenić, czy sprawa dotyczy także stalkingu, zmuszania albo przemocy domowej.

Pomoc dla podejrzanego albo oskarżonego

Adwokat może:

  • ocenić, czy wypowiedź wypełnia znamiona art. 190 KK,
  • przeanalizować dowody,
  • przygotować linię obrony,
  • sprawdzić, czy obawa pokrzywdzonego była rzeczywiście uzasadniona,
  • prowadzić rozmowy mediacyjne,
  • złożyć wniosek o warunkowe umorzenie,
  • negocjować dobrowolne poddanie się karze,
  • ocenić skutki proponowanego rozstrzygnięcia dla KRK i życia zawodowego.

W sprawach karnych szybka reakcja ma znaczenie. Pierwsze wyjaśnienia, sposób zabezpieczenia telefonu oraz ewentualny kontakt z pokrzywdzonym mogą później wpływać na całe postępowanie. Podejrzany nie powinien podejmować impulsywnego kontaktu ani wysyłać przeprosin bez wcześniejszej oceny sytuacji, ponieważ taka wiadomość może zostać potraktowana jako przyznanie faktów, forma nacisku albo kolejny element konfliktu.

W czym pomagamy
Więcej informacji na temat obrony w sprawach karnych znajdziesz na stronie tej usługi.
Zobacz usługę

Ile kosztuje pomoc adwokata w sprawie o groźbę karalną?

Kancelaria PMTW rozlicza się według stałej stawki 250 zł netto za każdą rozpoczętą godzinę pracy, naliczanej w interwałach półgodzinnych.

Wynagrodzenie za reprezentację przed sądem ustalane jest indywidualnie — zależy od stopnia skomplikowania sprawy, liczby rozpraw i przewidywanego nakładu pracy. Aktualne zasady rozliczeń znajdziesz w cenniku kancelarii (pmtw.pl/cennik).

FAQ — najczęstsze pytania

Czy SMS z groźbą to przestępstwo?

Tak, SMS może stanowić groźbę karalną, jeżeli zawiera zapowiedź popełnienia przestępstwa i wywołuje uzasadnioną obawę, że groźba zostanie spełniona.

Nie decyduje forma wiadomości, lecz jej treść, kontekst i reakcja pokrzywdzonego.

Co jeśli groźba padła podczas kłótni?

Sama kłótnia nie wyłącza odpowiedzialności karnej. Sąd bada jednak kontekst.

Jeżeli słowa były jednorazowym wybuchem emocji i obiektywnie nie mogły wzbudzić uzasadnionej obawy, może brakować znamion przestępstwa. Jeżeli jednak groźba była konkretna, poważna i padła w relacji z historią przemocy albo agresji, odpowiedzialność z art. 190 KK może wchodzić w grę.

Czy mogę nagrać rozmowę jako dowód?

Nagranie rozmowy, w której sam uczestniczysz, może zostać wykorzystane jako dowód w postępowaniu karnym. Nie oznacza to jednak, że każde nagranie automatycznie przesądza sprawę.

Sąd ocenia autentyczność, kontekst, kompletność i wiarygodność nagrania.

Co jeśli sprawca jest anonimowy w internecie?

Warto jak najszybciej zabezpieczyć dowody: zrzuty ekranu, link do profilu, identyfikator konta, datę i godzinę wiadomości.

Organy ścigania mogą próbować ustalić sprawcę przez dane od platform internetowych, operatorów telekomunikacyjnych i inne informacje techniczne. Im szybciej sprawa zostanie zgłoszona, tym większa szansa na zabezpieczenie danych.

Ile trwa postępowanie w sprawie groźby karalnej?

To zależy od dowodów, liczby świadków, konieczności ustalenia sprawcy i obciążenia organów.

Prostsze sprawy mogą zakończyć się szybciej, zwłaszcza gdy sprawca jest znany, wiadomości zostały zabezpieczone, a strony rozważają mediację. Bardziej złożone sprawy, zwłaszcza internetowe albo rodzinne, mogą trwać znacznie dłużej.

Czy groźba karalna trafia do KRK?

Do KRK nie trafia sama informacja o zawiadomieniu, zarzucie albo toczącym się postępowaniu. Rejestr obejmuje natomiast prawomocne skazania, a przez ustawowo określony czas również dane o osobach, wobec których prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie. Warunkowe umorzenie nie jest skazaniem.

Dlatego w sprawach pierwszorazowych warto analizować nie tylko wysokość kary, ale także skutki rozstrzygnięcia dla sytuacji zawodowej, reputacyjnej i formalnej.

Czy były partner grożący przez SMS popełnia groźbę karalną czy stalking?

To zależy od zachowania.

Jednorazowa konkretna groźba może być oceniana przez pryzmat art. 190 KK. Długotrwałe, uporczywe nękanie, liczne wiadomości, śledzenie, nachodzenie albo kontrolowanie życia pokrzywdzonego może wypełniać znamiona stalkingu z art. 190a KK.

W praktyce obie kwalifikacje mogą się łączyć.

Co jeśli cofnę wniosek o ściganie?

Cofnięcie wniosku może doprowadzić do zakończenia sprawy, ale wymaga spełnienia warunków przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego i zgody właściwego organu.

Po skutecznym cofnięciu wniosku nie można go ponownie złożyć w tej samej sprawie. Decyzję warto więc dobrze przemyśleć.

Czy grożenie w celu odzyskania długu może być przestępstwem?

Tak. Nawet rzeczywisty dług nie uprawnia do zastraszania dłużnika.

Jeżeli wierzyciel grozi pobiciem, zniszczeniem mienia albo innym bezprawnym działaniem w celu wymuszenia zapłaty, może odpowiadać karnie — w zależności od okoliczności z art. 190 KK, art. 191 KK albo innych przepisów.

Podstawa merytoryczna artykułu

Artykuł przygotowano na podstawie stanu prawnego aktualnego na dzień 25 lipca 2026 r.

Uwzględniono w szczególności:

  • art. 190 § 1 i § 2 Kodeksu karnego dotyczący groźby karalnej oraz trybu ścigania na wniosek pokrzywdzonego,
  • art. 115 § 11 Kodeksu karnego dotyczący definicji osoby najbliższej,
  • art. 115 § 12 Kodeksu karnego dotyczący pojęcia groźby bezprawnej,
  • art. 190a Kodeksu karnego dotyczący stalkingu i podszywania się pod inną osobę,
  • art. 191 Kodeksu karnego dotyczący zmuszania i wymuszenia zwrotu wierzytelności,
  • art. 245 Kodeksu karnego dotyczący przemocy lub groźby bezprawnej wobec uczestników postępowania,
  • art. 282 Kodeksu karnego dotyczący wymuszenia rozbójniczego,
  • art. 4 § 1 Kodeksu karnego dotyczący stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy,
  • art. 31 Kodeksu karnego dotyczący niepoczytalności i ograniczonej poczytalności,
  • art. 37a Kodeksu karnego dotyczący możliwości orzeczenia kary nieizolacyjnej w określonych przypadkach,
  • art. 66 Kodeksu karnego dotyczący warunkowego umorzenia postępowania,
  • art. 101 i 102 Kodeksu karnego dotyczące przedawnienia karalności,
  • art. 12 Kodeksu postępowania karnego dotyczący wniosku o ściganie, jego cofnięcia oraz wyjątkowego prowadzenia sprawy z art. 190 § 1 KK mimo braku wniosku,
  • art. 275a Kodeksu postępowania karnego dotyczący nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
  • art. 393 Kodeksu postępowania karnego dotyczący dokumentów mogących stanowić dowód w postępowaniu karnym.

Artykuł uwzględnia również orzecznictwo sądowe dotyczące znamienia uzasadnionej obawy, oceny kontekstu wypowiedzi, braku konieczności rzeczywistego zamiaru spełnienia groźby oraz dopuszczalności wykorzystania wiadomości, nagrań i dokumentów prywatnych jako dowodów w postępowaniu karnym.

Treść artykułu ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa dotycząca groźby karalnej wymaga indywidualnej analizy treści wypowiedzi, relacji stron, kontekstu zdarzenia, reakcji pokrzywdzonego, dostępnych dowodów oraz aktualnej praktyki organów ścigania i sądów.