Niezapłacona faktura, niespłacona pożyczka, wynagrodzenie z umowy czy odszkodowanie za wyrządzoną szkodę – roszczenia majątkowe co do zasady podlegają przedawnieniu. Termin nie jest jednak zawsze taki sam. W zależności od rodzaju roszczenia może wynosić 6 lat, 3 lata, 2 lata, rok, a w niektórych przypadkach jeszcze inaczej.
Ile czasu ma wierzyciel na dochodzenie należności? Od kiedy liczyć termin? Czy wezwanie do zapłaty przerywa przedawnienie? Co zmienia częściowa spłata długu, mediacja albo wniesienie pozwu? Wyjaśniamy krok po kroku.
Spis treści
Co to jest przedawnienie roszczenia?
Przedawnienie roszczeń reguluje przede wszystkim art. 117–125 Kodeksu cywilnego. Co do zasady po upływie terminu przedawnienia osoba, przeciwko której przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, powołując się na przedawnienie.
Sam upływ terminu przedawnienia zasadniczo nie oznacza jednak, że dług automatycznie przestaje istnieć. Roszczenie co do zasady nadal istnieje, ale możliwość jego skutecznego przymusowego dochodzenia zostaje istotnie ograniczona.
Szczególna reguła dotyczy roszczeń przysługujących przeciwko konsumentowi. Po upływie terminu przedawnienia co do zasady nie można domagać się zaspokojenia takiego roszczenia, choć w wyjątkowych przypadkach sąd może – po rozważeniu interesów stron – nie uwzględnić upływu terminu, jeżeli wymagają tego względy słuszności.
Jeżeli dłużnik dobrowolnie spełni świadczenie w celu zaspokojenia przedawnionego roszczenia, co do zasady nie może następnie żądać jego zwrotu tylko dlatego, że w chwili zapłaty roszczenie było już przedawnione.
Przedawnienie służy stabilizacji stosunków prawnych. Z upływem czasu możliwość odtworzenia przebiegu zdarzeń staje się trudniejsza, dokumenty mogą zaginąć, a świadkowie mogą nie pamiętać szczegółów sprawy. Z perspektywy wierzyciela wniosek jest prosty: terminów przedawnienia nie należy ignorować.
Terminy przedawnienia – ile czasu masz na dochodzenie roszczenia?
Nie istnieje jeden termin przedawnienia właściwy dla wszystkich długów. W pierwszej kolejności trzeba ustalić rodzaj roszczenia i sprawdzić, czy przepisy przewidują dla niego termin szczególny.
Termin ogólny – 6 lat
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, ogólny termin przedawnienia wynosi 6 lat.
Termin ten obowiązuje od reformy Kodeksu cywilnego, która weszła w życie 9 lipca 2018 r. Wcześniej podstawowy termin ogólny wynosił 10 lat.
Od reformy z 2018 r. obowiązuje również ważna zasada dotycząca sposobu ustalania końca terminu. Co do zasady koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Przykład: jeżeli roszczenie stało się wymagalne 15 marca 2023 r. i podlega ogólnemu 6-letniemu terminowi przedawnienia, koniec terminu przypadnie co do zasady na 31 grudnia 2029 r., a nie na 15 marca 2029 r.
Uwaga na stare długi i przepisy przejściowe
Przy roszczeniach powstałych przed 9 lipca 2018 r. konieczne może być zastosowanie przepisów przejściowych.
W dużym uproszczeniu: do roszczeń istniejących i jeszcze nieprzedawnionych w dniu wejścia reformy w życie co do zasady stosuje się nowe przepisy. Jeżeli jednak nowy termin jest krótszy od dawnego, zastosowanie ma szczególny mechanizm określony w ustawie nowelizującej. Znaczenie może mieć zarówno data 9 lipca 2018 r., jak i termin, w którym roszczenie przedawniłoby się według wcześniejszych zasad.
Dodatkowe reguły przejściowe dotyczą roszczeń przysługujących konsumentom. Dlatego przy starszych długach proste dodanie 3 albo 6 lat do daty wymagalności może prowadzić do błędnego wyniku.
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – co do zasady 3 lata
Zgodnie z art. 118 KC roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat.
To jednak tylko reguła ogólna. Jeżeli przepis szczególny przewiduje inny termin, pierwszeństwo ma regulacja szczególna.
Dlatego nie można przyjąć zasady:
„każda faktura między firmami przedawnia się po 3 latach”.
Sam fakt wystawienia faktury nie przesądza o terminie. Znaczenie ma źródło roszczenia i charakter stosunku prawnego.
Przykładowo niektóre roszczenia sprzedażowe mogą podlegać terminowi 2-letniemu, roszczenia z umowy o dzieło mają szczególną regulację 2-letnią, a dla innych umów ustawa może przewidywać jeszcze inne terminy.
Trzyletni termin dotyczy również roszczeń o świadczenia okresowe, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Klasycznym przykładem może być czynsz. Nie należy jednak automatycznie utożsamiać każdego świadczenia płatnego w ratach ze świadczeniem okresowym.
Najważniejsze terminy szczegółowe – sprzedaż, dzieło, usługi, delikt
Poza ogólnymi terminami 6-letnim i 3-letnim przepisy przewidują szereg regulacji szczególnych.
Roszczenia z tytułu sprzedaży – 2 lata w przypadkach objętych art. 554 KC
Zgodnie z art. 554 KC roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, a także inne roszczenia wskazane w tym przepisie, przedawniają się z upływem 2 lat.
Dlatego roszczenie o zapłatę ceny za towar nie zawsze podlega ogólnemu 3-letniemu terminowi dla roszczeń gospodarczych.
Roszczenia z umowy o dzieło – 2 lata
Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat:
- od dnia oddania dzieła,
- a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z umową miało zostać oddane.
Termin wynika z art. 646 KC.
Zlecenie i umowy o świadczenie usług – uwaga na zakres terminu 2-letniego
W przypadku zlecenia i umów o świadczenie usług nie można automatycznie przyjmować, że każde roszczenie przedawnia się po 2 latach.
Art. 751 KC przewiduje 2-letni termin dla określonych kategorii roszczeń, m.in. roszczeń o wynagrodzenie za spełnione czynności i zwrot poniesionych wydatków przysługujących osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju.
Do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu na podstawie art. 750 KC. Nie oznacza to jednak, że każda umowa doradcza, konsultingowa czy usługowa automatycznie podlega 2-letniemu terminowi.
W praktyce trzeba najpierw prawidłowo zakwalifikować konkretną umowę i samo dochodzone roszczenie.
Roszczenia z tytułu czynów niedozwolonych – zasadniczo 3 lata
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym co do zasady przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany:
- dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia albo
- przy zachowaniu należytej staranności mógł się o nich dowiedzieć.
Co do zasady termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę.
Istnieją jednak ważne wyjątki.
Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o jej naprawienie przedawnia się z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej.
W przypadku szkody na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Dodatkową ochronę przewidziano dla małoletniego poszkodowanego: przedawnienie jego roszczeń o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż 2 lata po uzyskaniu pełnoletności.
Roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem – 6 lat
Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu albo innym tytułem wymienionym w art. 125 § 1 KC co do zasady przedawnia się z upływem 6 lat.
Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenia o świadczenia okresowe należne w przyszłości przedawniają się z upływem 3 lat.
Warto pamiętać również o uchwale Sądu Najwyższego z 23 października 2025 r., III CZP 21/25. Sąd Najwyższy potwierdził, że do określenia końca terminów przedawnienia wskazanych w art. 125 § 1 KC stosuje się zasadę końca roku kalendarzowego wynikającą z art. 118 zd. 2 KC.
Roszczenia z weksla – terminy zróżnicowane
Prawo wekslowe przewiduje odrębne terminy przedawnienia, zależne od rodzaju roszczenia i podmiotu, przeciwko któremu jest kierowane.
W szczególności mogą to być:
3 lata – dla określonych roszczeń przeciwko akceptantowi weksla trasowanego, a odpowiednio również przeciwko wystawcy weksla własnego,
1 rok – dla określonych roszczeń posiadacza przeciwko indosantom i wystawcy,
6 miesięcy – dla określonych roszczeń zwrotnych pomiędzy indosantami i przeciwko wystawcy.
W uchwale z 23 września 2025 r., III CZP 7/25, Sąd Najwyższy stwierdził, że koniec trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń wekslowych przeciwko wystawcy weksla własnego przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.
Terminy roczne i sześciomiesięczne są krótsze niż dwa lata, dlatego ogólna zasada końca roku z art. 118 zd. 2 KC nie znajduje do nich zastosowania.
Analizujemy termin przedawnienia, zdarzenia mogące przerwać lub zawiesić jego bieg oraz możliwości dalszego dochodzenia roszczenia.
Twoje roszczenie może się wkrótce przedawnić lub dłużnik powołuje się na przedawnienie?
Kancelaria PMTW w Tychach – obsługa prawna firm, windykacja należności i sprawy gospodarcze.


Kancelaria Prawna PMTW
ul. Towarowa 23, 43-100 Tychy
Od kiedy liczymy bieg przedawnienia?
Zasadą ogólną jest, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Wymagalność oznacza – w uproszczeniu – moment, w którym wierzyciel może skutecznie domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia.
W praktyce może to wyglądać następująco.
Należność dokumentowana fakturą
Nie należy automatycznie zakładać, że o początku przedawnienia zawsze rozstrzyga data wpisana na fakturze.
Trzeba ustalić termin wymagalności wynikający z:
- umowy,
- przepisów prawa,
- skutecznie przyjętych zasad współpracy,
- a w odpowiednich przypadkach również z prawidłowo ustalonego terminu zapłaty.
Data płatności wskazana na fakturze może mieć istotne znaczenie, ale sam dokument nie zawsze jednostronnie kształtuje termin wymagalności.
Termin określony w umowie
Jeżeli strony skutecznie ustaliły konkretny termin zapłaty, wymagalność roszczenia należy oceniać z uwzględnieniem tego postanowienia.
Brak określonego terminu
Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez wierzyciela, zastosowanie może znaleźć art. 120 § 1 zd. 2 KC.
Przepis przeciwdziała sytuacji, w której wierzyciel mógłby dowolnie przesuwać początek przedawnienia przez wieloletnie zwlekanie z czynnością potrzebną do postawienia roszczenia w stan wymagalności.
Bieg terminu rozpoczyna się wówczas od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel podjął wymaganą czynność w najwcześniej możliwym terminie.
Nie oznacza to jednak jednej uniwersalnej liczby dni dla wszystkich spraw. Ustalenie tzw. hipotetycznej wymagalności może zależeć od charakteru zobowiązania i konkretnych okoliczności.
Przykład praktyczny
Przedsiębiorca wystawił 1 marca 2023 r. fakturę za wykonane roboty budowlane. Przyjmijmy, że zgodnie z umową termin płatności skutecznie ustalono na 31 marca 2023 r., a roszczenie wykonawcy jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie podlega krótszemu terminowi szczególnemu.
Przy 3-letnim terminie przedawnienia i zastosowaniu zasady końca roku termin zakończy się co do zasady 31 grudnia 2026 r.
Jeżeli natomiast należność wynikałaby ze sprzedaży objętej 2-letnim terminem z art. 554 KC, koniec terminu mógłby – przy analogicznych założeniach – przypaść na 31 grudnia 2025 r.
Przykład pokazuje, dlaczego sama informacja „to faktura firmowa” nie wystarcza do obliczenia przedawnienia.
Czy wiedza wierzyciela o roszczeniu ma znaczenie?
Co do zasady bieg przedawnienia jest związany z wymagalnością, a nie z subiektywną świadomością wierzyciela, że może dochodzić roszczenia.
Istnieją jednak ważne wyjątki. Przykładem są roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, dla których art. 442¹ KC wiąże bieg terminu m.in. z wiedzą poszkodowanego albo możliwością uzyskania określonej wiedzy przy zachowaniu należytej staranności.
Uwaga praktyczna – sobota i dzień wolny nie zawsze przesuwają koniec przedawnienia
W uchwale składu siedmiu sędziów z 22 maja 2024 r., III CZP 21/23, Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 115 KC nie ma zastosowania do upływu terminu przedawnienia.
Oznacza to, że wierzyciel nie powinien zakładać, iż koniec przedawnienia przypadający na sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy automatycznie przesunie się na najbliższy dzień roboczy.
Czynność chroniącą roszczenie należy podjąć skutecznie najpóźniej w ostatnim dniu właściwego terminu.
Jak zatrzymać bieg przedawnienia? Metody dla wierzyciela
Przed omówieniem konkretnych działań należy odróżnić dwie instytucje: przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia.
Przerwanie biegu przedawnienia
Po przerwaniu przedawnienie co do zasady biegnie na nowo.
Jeżeli do przerwania doszło przez czynność w postępowaniu przed sądem, innym właściwym organem albo sądem polubownym, przedawnienie nie biegnie na nowo do czasu zakończenia postępowania.
Zawieszenie biegu przedawnienia
Przy zawieszeniu termin nie rozpoczyna się albo jego rozpoczęty bieg zostaje wstrzymany na czas trwania ustawowej przyczyny. Po jej ustaniu termin biegnie dalej – wcześniejszy upływ czasu nie zostaje wyzerowany.
Jednym z przypadków przewidzianych w art. 121 KC jest sytuacja, w której z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić roszczenia przed sądem albo innym właściwym organem. Sam fakt wystąpienia epidemii, klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego wydarzenia nie musi automatycznie zawieszać przedawnienia. Znaczenie ma rzeczywista niemożność dochodzenia roszczenia spowodowana siłą wyższą.
Wniesienie pozwu i inne czynności przed właściwym organem
Bieg przedawnienia przerywa m.in. czynność przed sądem, innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, jeżeli została przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
Klasycznym przykładem jest skuteczne wniesienie pozwu obejmującego dane roszczenie.
Istotne jest jednak prawidłowe określenie:
- dochodzonego roszczenia,
- strony pozwanej,
- zakresu żądania.
Nie należy automatycznie zakładać, że dowolna czynność procesowa przerwie przedawnienie każdego roszczenia pozostającego w jakimś związku ze sporem.
Skutek przerywający może wywołać również odpowiednia czynność egzekucyjna podjęta bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczenia.
Przepisy szczególne mogą ponadto przewidywać dodatkowe zdarzenia wpływające na bieg przedawnienia.
Elektroniczne postępowanie upominawcze – ważna zasada 3 miesięcy
Pozew wniesiony w elektronicznym postępowaniu upominawczym może wywoływać skutki prawne związane z wytoczeniem powództwa.
Trzeba jednak pamiętać, że aktualne przepisy dopuszczają dochodzenie w EPU roszczeń, które stały się wymagalne w okresie 3 lat przed dniem wniesienia pozwu.
Jeżeli postępowanie elektroniczne zostanie umorzone, istotny może być art. 505³⁷ § 2 KPC. Jeżeli powód w terminie 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu EPU wniesie przeciwko temu samemu pozwanemu pozew o to samo roszczenie w innym postępowaniu, skutki prawne wiązane z wytoczeniem powództwa następują z dniem wniesienia pozwu w EPU.
Nie należy mylić początku tego 3-miesięcznego terminu z datą uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu.
Uznanie roszczenia przez dłużnika
Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 KC uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której ono przysługuje, przerywa bieg przedawnienia.
Uznanie może przybrać różne postacie.
Uznanie wyraźne
Może polegać przykładowo na:
- jednoznacznym pisemnym potwierdzeniu zadłużenia,
- zawarciu odpowiedniego porozumienia,
- zawarciu ugody,
- wyraźnym oświadczeniu potwierdzającym istnienie obowiązku zapłaty.
Uznanie wynikające z zachowania dłużnika
W określonych okolicznościach o uznaniu roszczenia może świadczyć także zachowanie dłużnika, przykładowo:
- prośba o rozłożenie konkretnego długu na raty,
- prośba o odroczenie jego zapłaty,
- częściowa spłata zadłużenia.
Nie można jednak automatycznie przyjąć, że każde użycie słów „zapłacę później” albo każda wpłata przerywa przedawnienie całej wierzytelności.
Znaczenie ma treść zachowania dłużnika i okoliczności sprawy. Przykładowo częściowa zapłata może zostać uznana za potwierdzenie długu w szerszym zakresie, ale dłużnik może jednocześnie jednoznacznie kwestionować pozostałą część należności.
Dlatego korespondencję dotyczącą rat, przesunięcia terminu czy częściowych spłat warto zachowywać w całości.
Mediacja i zawezwanie do próby ugodowej
Od 30 czerwca 2022 r. regulacja wpływu mediacji i zawezwania do próby ugodowej na przedawnienie uległa istotnej zmianie.
Obecnie art. 121 KC przewiduje zawieszenie biegu:
- co do roszczeń objętych umową o mediację – przez czas trwania mediacji,
- co do roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej – przez czas trwania postępowania pojednawczego.
Oznacza to, że po zakończeniu okresu zawieszenia termin co do zasady biegnie dalej, a nie rozpoczyna się automatycznie od początku.
Mediacja i postępowanie pojednawcze mogą być wartościowymi sposobami rozwiązania sporu, ale jeżeli termin przedawnienia jest bliski, wierzyciel powinien bardzo dokładnie ustalić skutki planowanej czynności i nie opierać się na nieaktualnych zasadach obowiązujących przed 30 czerwca 2022 r.
Zarzut przedawnienia – jak dłużnik się broni i kiedy to działa?
Skutek upływu terminu przedawnienia zależy również od tego, przeciwko komu przysługuje roszczenie.
Przedawnienie w sporach niekonsumenckich
W sprawach nieobjętych szczególną regulacją dotyczącą roszczeń przeciwko konsumentom sąd co do zasady nie uwzględnia przedawnienia z urzędu. Osoba, przeciwko której roszczenie przysługuje, może uchylić się od jego zaspokojenia, korzystając z zarzutu przedawnienia.
Zarzut powinien zostać podniesiony w toku postępowania z uwzględnieniem właściwych reguł procesowych. W praktyce nie należy zwlekać z jego zgłoszeniem.
Brak zarzutu nie oznacza automatycznie, że powód wygra sprawę – nadal musi wykazać zasadność dochodzonego roszczenia. Może jednak oznaczać, że sąd nie uwzględni samego upływu terminu przedawnienia jako podstawy oddalenia powództwa.
Roszczenia przeciwko konsumentowi
Szczególna reguła wynika z art. 117 § 2¹ KC. Po upływie terminu przedawnienia co do zasady nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.
Nie jest to reguła dotycząca każdej sprawy, w której uczestniczy konsument. Istotne jest, że chodzi o roszczenie skierowane przeciwko konsumentowi.
W wyjątkowych przypadkach sąd może jednak, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Przy ocenie bierze się pod uwagę w szczególności:
- długość terminu przedawnienia,
- długość okresu od upływu terminu do chwili dochodzenia roszczenia,
- charakter okoliczności powodujących opóźnienie,
- wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie wierzyciela.
Czy zarzut przedawnienia może zostać uznany za nadużycie prawa?
W wyjątkowych okolicznościach korzystanie z zarzutu przedawnienia może podlegać ocenie na podstawie art. 5 KC.
Nie oznacza to, że wierzyciel może standardowo ominąć przedawnienie przez ogólne powołanie się na „zasady współżycia społecznego”. Taka ocena ma charakter wyjątkowy i wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności konkretnej sprawy.
Dlatego art. 5 KC nie powinien być traktowany jako zwykła metoda ratowania roszczenia, którego wierzyciel przez lata bez uzasadnienia nie dochodził.
Czy dłużnik może zrzec się zarzutu przedawnienia?
Tak, ale dopiero po upływie terminu przedawnienia.
Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
Po przedawnieniu dłużnik może zrzec się korzystania z zarzutu wprost. W określonych okolicznościach zrzeczenie może również wynikać z jego zachowania, ale nie powinno być przyjmowane automatycznie. Konieczna jest ocena, czy z zachowania dostatecznie jasno wynika świadoma wola rezygnacji z możliwości powołania się na przedawnienie.
Nie każda częściowa zapłata ani każda rozmowa o zadłużeniu po upływie terminu musi oznaczać zrzeczenie się zarzutu wobec całej należności.
Masz pytania dotyczące terminów przedawnienia lub windykacji należności?
Kancelaria PMTW w Tychach – obsługa prawna firm, windykacja należności, sprawy gospodarcze.


Kancelaria Prawna PMTW
ul. Towarowa 23, 43-100 Tychy
Przedawnienie a windykacja – praktyczne wskazówki dla wierzyciela
Wiedza o przedawnieniu powinna być elementem zarządzania należnościami w każdej firmie.
Śledź terminy wymagalności
Nie ograniczaj się do daty wystawienia faktury. Ustal:
- z jakiej umowy wynika należność,
- kiedy roszczenie stało się wymagalne,
- jaki termin przedawnienia jest właściwy,
- czy istnieje przepis szczególny,
- czy doszło do zdarzenia przerywającego lub zawieszającego bieg.
Samo wezwanie do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia
To jeden z najczęstszych błędów wierzycieli.
Wysłanie wezwania:
- listem poleconym,
- e-mailem,
- przez kancelarię,
- samo w sobie co do zasady nie przerywa przedawnienia na podstawie art. 123 KC.
Inaczej może być, jeżeli dłużnik zareaguje w sposób stanowiący uznanie roszczenia.
Analizuj korespondencję dłużnika
Prośba o raty, odroczenie zapłaty albo inne oświadczenie może w konkretnych okolicznościach stanowić uznanie roszczenia.
Nie należy jednak poprzestawać na wyrwanym z kontekstu zdaniu. Znaczenie ma cała treść komunikacji i to, jaki dług dłużnik rzeczywiście potwierdza.
Nie czekaj z pozwem do ostatniej chwili
Jeżeli negocjacje nie prowadzą do zapłaty, a termin przedawnienia się zbliża, warto odpowiednio wcześnie ocenić możliwość wniesienia pozwu.
Przy wyborze elektronicznego postępowania upominawczego należy pamiętać o jego szczególnych zasadach, w tym ograniczeniu dotyczącym daty wymagalności roszczenia oraz regule 3 miesięcy po wydaniu postanowienia o umorzeniu EPU.
Sprawdź przepisy przejściowe dla starych długów
Jeżeli roszczenie powstało przed 9 lipca 2018 r., obliczenie terminu może wymagać zastosowania szczególnych przepisów przejściowych.
W takich sprawach samo użycie internetowego kalkulatora przedawnienia może prowadzić do błędnego wyniku.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnej?
Sprawy dotyczące przedawnienia bywają skomplikowane, szczególnie gdy w grę wchodzą stare długi, przepisy przejściowe albo zdarzenia mogące przerwać lub zawiesić bieg terminu.
Warto rozważyć konsultację z adwokatem lub radcą prawnym zwłaszcza wtedy, gdy:
- nie wiesz, jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do Twojego roszczenia;
- dłużnik powołuje się na przedawnienie;
- roszczenie pochodzi sprzed reformy z 2018 r.;
- dłużnik częściowo spłacał zobowiązanie albo prosił o raty;
- prowadzono mediację lub postępowanie pojednawcze;
- wcześniej wszczęto postępowanie sądowe albo egzekucyjne;
- sprawa dotyczy odszkodowania i problematyczna jest data rozpoczęcia biegu terminu;
- do końca terminu pozostaje niewiele czasu.
Kancelaria PMTW w Tychach świadczy obsługę prawną przedsiębiorców, w tym w sprawach gospodarczych, windykacyjnych i dotyczących dochodzenia należności.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy wezwanie do zapłaty przerywa bieg przedawnienia?
Nie. Samo wysłanie wezwania do zapłaty co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia.
Może jednak dojść do przerwania przedawnienia, jeżeli w reakcji na wezwanie dłużnik uzna roszczenie. Przykładowo określona prośba o rozłożenie konkretnego długu na raty lub odroczenie zapłaty może – zależnie od treści i okoliczności – zostać oceniona jako uznanie roszczenia.
Nie każda odpowiedź dłużnika wywołuje taki skutek automatycznie.
Mój dług ma 4 lata – czy się już przedawnił?
W najczęstszym scenariuszu – niezapłacona faktura między przedsiębiorcami – termin wynosi 3 lata, liczone co do zasady do końca roku kalendarzowego. Dług z 2021 r. mógł się więc już przedawnić, ale nie musiał.
Nie da się odpowiedzieć wyłącznie na podstawie wieku długu.
Trzeba ustalić przede wszystkim:
- rodzaj roszczenia,
- datę jego wymagalności,
- właściwy termin przedawnienia,
- zastosowanie zasady końca roku,
- ewentualne przepisy szczególne,
- zdarzenia przerywające lub zawieszające bieg.
W relacjach gospodarczych często występuje termin 3-letni, ale nie jest to reguła dla każdej faktury. Przykładowo niektóre roszczenia sprzedażowe albo z umowy o dzieło mogą podlegać terminowi 2-letniemu.
Czy dłużnik może zrzec się zarzutu przedawnienia?
Tak, ale dopiero po upływie terminu przedawnienia.
Zrzeczenie się zarzutu przed jego upływem jest nieważne.
Zrzeczenie może zostać dokonane wprost. W określonych okolicznościach może również wynikać z zachowania dłużnika, ale konieczna jest ostrożna ocena, czy rzeczywiście wynika z niego świadoma i dostatecznie jednoznaczna wola rezygnacji z zarzutu.
Sama rozmowa o długu nie zawsze wystarcza.
Co zrobić, jeśli dłużnik częściowo spłacił dług – czy to przerywa przedawnienie?
Najczęściej tak, choć nie automatycznie.
Częściowa spłata może stanowić niewłaściwe uznanie roszczenia i prowadzić do przerwania biegu przedawnienia.
Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każda częściowa wpłata przerywa przedawnienie całej pozostałej należności.
Znaczenie ma m.in.:
- sposób oznaczenia płatności,
- wcześniejsza korespondencja,
- istnienie sporu co do części długu,
- zachowanie dłużnika towarzyszące wpłacie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że częściowa zapłata może oznaczać uznanie długu w całości, chyba że z zachowania dłużnika wynika, że kwestionuje pozostałą część. Każdy przypadek wymaga jednak analizy konkretnych okoliczności.
Czy można dochodzić przedawnionego roszczenia przed sądem?
Formalnie tak – pozew można złożyć także po upływie terminu przedawnienia.
Odpowiedź zależy m.in. od statusu dłużnika.
W sprawach nieobjętych szczególną regulacją konsumencką upływ terminu przedawnienia co do zasady daje dłużnikowi możliwość uchylenia się od zaspokojenia roszczenia przez skorzystanie z zarzutu przedawnienia. Jeżeli skuteczny zarzut zostanie podniesiony, powództwo może zostać z tej przyczyny oddalone.
Brak zarzutu nie oznacza automatycznej wygranej wierzyciela – roszczenie nadal musi być zasadne i wykazane.
W przypadku roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi obowiązuje szczególna reguła art. 117 § 2¹ KC: po upływie terminu co do zasady nie można domagać się jego zaspokojenia, z zastrzeżeniem wyjątkowego mechanizmu słusznościowego z art. 117¹ KC.
Czy dług u komornika może się przedawnić podczas egzekucji?
Co do zasady czynność podjęta przed organem egzekucyjnym bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczenia może przerwać bieg przedawnienia.
Jeżeli przedawnienie zostało przerwane przez czynność w postępowaniu przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju, termin nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone.
Po jego zakończeniu przedawnienie co do zasady zaczyna biec na nowo. Długość nowego terminu zależy jednak od rodzaju roszczenia i tytułu, na podstawie którego prowadzono egzekucję. Przykładowo roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu zasadniczo podlega regulacji art. 125 KC.
Dlatego nie można przyjąć uniwersalnej zasady, że każdy „dług u komornika” zawsze ma po zakończeniu egzekucji dokładnie 6 lat.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
